Spis treści

Rozdział I. Historyczny kontekst przystąpienia Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

I.1. Historia prawa Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

I.1.1. Geneza i znaczenie EKPCz

I.1.2. Ewolucja EKPCz

I.1.3. Rola orzecznictwa ETPCz

I.1.4. Rola EKPCz dla Unii Europejskiej i jej systemu prawnego

I.1.5. W stronę reformy prawa EKPCz

I.2. Rozwój ochrony praw podstawowych w ramach Wspólnot/UE

I.2.1. Działalność orzecznicza ETS w zakresie praw podstawowych

I.2.1a. Początki ochrony praw podstawowych w orzecznictwie ETS

I.2.1b. Pozycja EKPCz w orzecznictwie ETS dotyczącym praw podstawowych

I.2.1c. Zakres zastosowania wspólnotowych/unijnych praw podstawowych

I.2.2. Działania innych instytucji Wspólnot/UE w zakresie ochrony praw podstawowych

I.2.3. Rozwój ochrony praw podstawowych w aktach prawa pierwotnego Wspólnot/UE

I.2.4. Stworzenie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i nadanie jej mocy wiążącej

I.2.4a. Opracowanie Karty

I.2.4b. Zakres zastosowania Karty praw podstawowych Unii Europejskiej

I.2.4c. Status klauzuli horyzontalnej z art. 52 ust. 3 KPP

I.2.4d. Stosunek Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Karty praw podstawowych

I.3. Kontrola zgodności z Konwencją działań Wspólnot/UE przez ETPCz

I.3.1. Źródłowa pozycja prawa wspólnotowego przed EKomPCz i ETPCz

I.3.2. Odpowiedzialność państw członkowskich za naruszenia EKPCz wynikające z prawa wspólnotowego/unijnego

I.3.3. Obecny zakres bezpośredniej i pośredniej konwencyjnej kontroli prawa unijnego

I.4. Relacje unijnego i strasburskiego systemu prawnego w perspektywie historycznej

I.4.1. Specyfika relacji unijnego i konwencyjnego systemu prawa

I.4.2. Twórcze interakcje między unijnym i konwencyjnym systemem prawa

I.4.3. Negatywne aspekty interakcji prawa unijnego i prawa konwencyjnego

I.5. Historia projektu przystąpienia Wspólnot/UE do EKPCz

I.5.1. Historyczne możliwości ukształtowania stosunku Wspólnot do Konwencji

I.5.2. Kwestia sukcesji zobowiązań konwencyjnych z państw członkowskich na Wspólnoty

I.5.3. Inicjatywa akcesji Wspólnot do EKPCz

I.5.4. Negocjacje akcesyjne

Rozdział II. Cele przystąpienia Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – model teoretyczny

II.1. Cele polityczne

II.1.1. Podkreślenie wymiaru praw podstawowych w Unii Europejskiej

II.1.2. Poddanie UE niezależnej zewnętrznej kontroli w kwestii praw podstawowych

II.1.3. Podkreślenie konstytucyjnej wagi EKPCz dla europejskiego porządku prawnego

II.1.4. Ochrona autonomii UE poprzez jej przystąpienie do Konwencji jako równorzędnej strony

II.2. Cele prawne

II.2.1. Uniknięcie konfliktu orzecznictw ETPCz i TSUE

II.2.2. Stworzenie możliwości bezpośredniego skarżenia działań UE

II.2.3. Uniknięcie problemu „podwójnej lojalności” państw członkowskich UE wobec ETPCz oraz UE

II.2.4. Ostateczne związanie UE normami EKPCz

II.2.5. Uzupełnienie systemu środków prawnych UE w zakresie ochrony praw podstawowych

II.3. Cel praktyczny

II.4. Spójność celów akcesji a jej zasadność

Rozdział III. Prawne uregulowania procesu akcesji UE do EKPCz

III.1. Akt akcesji UE do EKPCz a prawo unijne

III.1.1. Kompetencja Wspólnot/UE w kontekście akcesji

III.1.1a. Teoretyczne zagadnienia kompetencji UE w zakresie praw podstawowych

III.1.1b. Kompetencja Wspólnot/UE do akcesji w ocenach organów europejskich

III.1.1c. Traktat lizboński a obowiązek i kompetencja UE do akcesji

III.1.2. Określenie podmiotu przystępującego do EKPCz

III.1.3. Konieczność dalszych zmian w systemie prawa unijnego

III.2. Wymogi zmian w prawie Rady Europy

III.2.1. Zmiany wprowadzone przez Protokół nr 14 do EKPCz

III.2.2. Dalsze konieczne zmiany w prawie EKPCz

III.3. Umowa akcesyjna

III.3.1. Procedura przyjęcia przez UE „umowy dotyczącej przystąpienia”

III.3.2. Podmioty zawierające umowę akcesyjną

III.3.3. Kwestia złożenia przez UE zastrzeżeń do Konwencji

III.3.4. Przystąpienie UE do protokołów dodatkowych

III.3.5. Kwestia przystąpienia UE do Rady Europy

III.3.6. Zasady regulujące treść umowy akcesyjnej

III.3.6a. Zasada zachowania podziału kompetencji

III.3.6b. Zasada zachowania szczególnej sytuacji państw członkowskich wobec EKPCz

III.3.6c. Zasada zachowania autonomii prawa unijnego

III.3.6d. Dodatkowe zasady kierujące negocjacjami akcesyjnymi

III.3.7. Projekty umowy akcesyjnej

III.3.8. Opinia 2/13 Trybunału Sprawiedliwości i przyszłość umowy akcesyjnej

Rozdział IV. Konsekwencje akcesji Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

IV.1. Instytucjonalne konsekwencje akcesji dla systemu kontrolnego EKPCz

IV.1.1. Sędzia ETPCz wybrany z ramienia UE

IV.1.1a. Kwestia dopuszczenia wyboru sędziego ETPCz z ramienia UE

IV.1.1b. Procedura wyboru sędziego z ramienia UE

IV.1.1c. Pozycja sędziego wybranego z ramienia UE w ETPCz

IV.1.2. Przedstawiciel UE w Komitecie Ministrów RE

IV.2. Konsekwencje proceduralne

IV.2.1. Problem dopuszczalności skarg między stronami ETPCz z udziałem UE

IV.2.2. Pojęcie wewnętrznego środka odwoławczego w odniesieniu do UE

IV.3. Konsekwencje materialnoprawne

IV.3.1. Zastosowanie do UE materialnych norm Konwencji

IV.3.1a. Kwestia jurysdykcji UE

IV.3.1b. Postanowienia dotyczące przymiotów suwerenności państwowej

IV.3.1c. Zastosowanie pojęcia cudzoziemca z art. 16 EKPCz w stosunku do UE

IV.3.2. Włączenie EKPCz do prawa unijnego

Rozdział V. Odpowiedzialność UE za naruszenie EKPCz i co-respondent mechanism

V.1. Odpowiedzialność UE za naruszenie EKPCz

V.1.1. Odpowiedzialność organizacji międzynarodowych

V.1.2. Odpowiedzialność UE za naruszenie EKPCz

V.1.3. Teoretyczne zagadnienia współ-odpowiedzialności UE i państw członkowskich za naruszenie Konwencji

V.1.3a. Podstawy instytucji współodpowiedzialności

V.1.3b. Współodpowiedzialność podmiotów prawa międzynarodowego

V.1.3c. Współodpowiedzialność w prawie EKPCz

V.2. Współodpowiedzialność UE i państw członkowskich za naruszenie Konwencji i co-respondent mechanism

V.2.1. Specyfika współodpowiedzialności UE i państw członkowskich za naruszenia Konwencji i potrzeba regulacji specjalnych

V.2.2. Instytucja co-respondent mechanism

V.2.3. Współodpowiedzialność łączna w ramach co-respondent mechanism

V.2.3a. Zakres zastosowania współodpowiedzialności łącznej i przesłanki uruchomienia co-respondent mechanism

V.2.3b. Funkcjonowanie współodpowiedzialności łącznej UE i państw członkowskich za naruszenie EKPCz

V.2.3c. (Współ)odpowiedzialność łączna za naruszenia Konwencji mające źródło w prawie pierwotnym

V.2.3d. Skutki wyroków stwierdzających półodpowiedzialność łączną i ich wykonywanie

V.2.4e. Koncepcja obowiązków pozytywnych a co-respondent mechanism

V.2.4. Współuczestnictwo w ramach co-respondent mechanism

V.2.4a. Strona, przeciw której kieruje się skargę

V.2.4b. Dopozwanie i wstąpienie do postępowania

V.2.4c. Obowiązek koordynacji stanowisk współuczestników

V.2.4d. Moment dopuszczalnego uruchomienia co-respondent mechanism

V.2.4e. Wymóg wyczerpania środków krajowych a współuczestnictwo

V.2.5. Podsumowanie: co-respondent mechanism jako przykład uregulowania współodpowiedzialności łącznej

Rozdział VI. Akcesja UE do EKPCz a relacje między Trybunałem Sprawiedliwości UE i Europejskim Trybunałem Praw Człowieka

VI.1. Wertykalność czy horyzontalność relacji między TSUE i EKPCz?

VI.2. Zagadnienie prior involvement

VI.2.1. Możliwość oceny ważności aktu unijnego przed rozpoznaniem sprawy przez ETPCz

VI.2.2. Rozwiązania problemu prior involvement

VI.3. Zagadnienie pytań prejudycjalnych między ETPCz i TSUE

VI.4. Kwestia prawa do sądu w UE w rozumieniu art. 6 i 13 EKPCz

VI.5. Status doktryny Matthews/Bosphorus po akcesji

Rozdział VII. Akcesja UE do EKPCz a europejski model ochrony praw podstawowych

VII.1. Konceptualizacja europejskiego systemu ochrony praw człowieka

VII.2. Akcesja UE do EKPCz a europejski system ochrony praw człowieka

VII.2.1. Perspektywa UE

VII.2.2. Perspektywa EKPCz

VII.2.3. Perspektywa krajowych porządków prawnych

VII.3. Przemiany europejskiego modelu ochrony praw podstawowych a zasadność akcesji