Spis treści

Część I. Instytucje i porządek prawny

Rozdział 1. Zagadnienia wprowadzające

1.1. Charakter prawny i cele Unii Europejskiej (Adam Łazowski)

1.1.1. Uwagi wprowadzające

1.1.2. Charakter prawny Unii Europejskiej

1.1.3. Specyfika Wspólnot Europejskich/ Unii Europejskiej w okresie poprzedzającym wejście w życie Traktatu z Lizbony

1.1.4. Specyfika Unii Europejskiej oraz Euratomu po wejściu w życie Traktatu z Lizbony

1.1.5. Aksjologia Unii Europejskiej – wartości i cele

1.2. Członkostwo w Unii Europejskiej (Adam Łazowski)

1.2.1. Uwagi wprowadzające

1.2.2. Akcesja do Unii Europejskiej

1.2.3. Zawieszenie praw członkowskich

1.2.4. Wystąpienie z Unii Europejskiej

1.3. Porządek prawny Unii Europejskiej (Michał Krajewski)

1.3.1. Autonomia porządku prawnego Unii Europejskiej

1.3.1.1. Ramowa regulacja traktatowa

1.3.1.2. Elementy konstytutywne autonomicznego porządku prawnego Unii: zasada skutku bezpośredniego i zasada pierwszeństwa

1.3.1.3. Jednostka w porządku prawnym Unii: skuteczna ochrona sądowa

1.3.1.4. Sądy krajowe w porządku prawnym Unii: sądy Unii o kompetencji ogólnej

1.3.2. Miejsce porządku prawnego Unii Europejskiej w krajowych systemach konstytucyjnych

1.3.2.1. Konstytucyjne granice dla zasad skutku bezpośredniego i pierwszeństwa

1.3.2.2. Miejsce prawa Unii w polskim porządku konstytucyjnym

1.3.2.3. Kompetencja Trybunału Konstytucyjnego do kontroli aktów prawa Unii

1.3.3. Konstytucjonalizacja porządku prawnego Unii Europejskiej

1.3.4. Ekonomiczne i nieekonomiczne normy w porządku prawnym Unii

1.4. Podział kompetencji między Unię Europejską a państwa członkowskie (Jędrzej Maśnicki)

1.4.1. Wprowadzenie

1.4.2. Zasada przyznania

1.4.3. Kompetencje wyłączne Unii Europejskiej

1.4.4. Kompetencje dzielone

1.4.5. Kompetencje wspierające, koordynacyjne, uzupełniające

1.4.6. Zasady regulujące wykonywanie kompetencji Unii Europejskiej

1.4.6.1. Uwagi ogólne

1.4.6.2. Zasada pomocniczości

1.4.6.3. Zasada proporcjonalności

1.4.6.4. Tryb kontroli zasad pomocniczości i proporcjonalności

1.4.6.4.1. Kontrola prewencyjna (ex ante) zasady pomocniczości

1.4.6.4.2. Kontrola następcza (ex post) zasad pomocniczości i proporcjonalności

1.4.7. Klauzula elastyczności (art. 352 TFUE)

1.5. Kompetencje Unii Europejskiej w stosunkach zewnętrznych i zawieranie umów międzynarodowych (Magdalena Słok-Wódkowska)

1.5.1. Unia Europejska jako podmiot prawa międzynarodowego

1.5.2. Kompetencje Unii Europejskiej do zawierania umów międzynarodowych

1.5.2.1. Uwagi wprowadzające

1.5.2.2. Kompetencja wyłączna Unii Europejskiej do zawierania umów międzynarodowych

1.5.2.3. Kompetencja wyłączna Unii Europejskiej do zawierania umów w zakresie kompetencji dzielonych

1.5.2.4. Kompetencja Unii Europejskiej do zawierania umów mieszanych

1.5.3. Rodzaje umów międzynarodowych zawieranych przez Unię Europejską

1.5.3.1. Uwagi wprowadzające

1.5.3.2. Umowy stowarzyszeniowe

1.5.3.3. Konwencje wielostronne

1.5.4. Członkostwo w organizacjach międzynarodowych

1.5.5. Procedura zawierania umów międzynarodowych przez Unię Europejską

1.6. Obywatelstwo Unii Europejskiej (Magdalena Gniadzik)

1.6.1. Charakter prawny obywatelstwa Unii Europejskiej

1.6.2. Prawa obywateli Unii

1.6.2.1. Prawo do niedyskryminacyjnego traktowania (art. 18 TFUE)

1.6.2.2. Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich (art. 21 TFUE)

1.6.2.3. Bierne i czynne prawo wyborcze do Parlamentu Europejskiego (art. 22 ust. 2 TFUE, art. 39 KPP)

1.6.2.4. Bierne i czynne prawo wyborcze w wyborach lokalnych w państwie miejsca zamieszkania (art. 22 ust. 1 TFUE, art. 40 KPP)

1.6.2.5. Prawo do ochrony dyplomatycznej i konsularnej (art. 23 TFUE)

1.6.2.6. Prawo petycji do Parlamentu Europejskiego, zwracania się do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz innych instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych UE (art. 24 TFUE)

1.6.3. Inicjatywa obywatelska (art. 11 TUE)

1.7. Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej (Zuzanna Warso)

1.7.1. Wprowadzenie

1.7.2. Prawa podstawowe w Traktatach – ewolucja postanowień

1.7.3. Prawa podstawowe w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości

1.7.4. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

1.7.4.1. Uwagi ogólne

1.7.4.2. Protokół polsko-brytyjski

1.7.4.3. Struktura i treść Karty

1.7.4.4. Zakres zastosowania Karty

1.7.5. Kontrola zgodności działań Unii Europejskiej oraz działań państw członkowskich z prawami podstawowymi

1.7.5.1. Kontrola działań Unii Europejskiej

1.7.5.2. Zgodność działań państw członkowskich z prawami podstawowymi

1.7.6. Działalność Unii Europejskiej w obszarze praw człowieka

1.7.7. Przystąpienie Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka



Rozdział 2. Instytucje Unii Europejskiej

2.1. Parlament Europejski (Tomasz Klemt)

2.1.1. Funkcje Parlamentu Europejskiego i ich ewolucja

2.1.2. Skład

2.1.3. Kompetencje

2.1.4. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy

2.2. Rada Europejska (Tomasz Klemt)

2.2.1. Funkcje Rady Europejskiej i ich ewolucja

2.2.2. Skład

2.2.3. Kompetencje

2.2.4. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy

2.3. Rada Unii Europejskiej (Tomasz Klemt)

2.3.1. Funkcje Rady i ich ewolucja

2.3.2. Skład

2.3.3. Kompetencje

2.3.4. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy

2.3.5. Prezydencja w Radzie

2.4. Komisja Europejska (Michał Krajewski)

2.4.1. Funkcje

2.4.2. Struktura instytucjonalna

2.4.2.1. Skład

2.4.2.2. Gwarancje niezależności członków Komisji

2.4.2.3. Powoływanie Komisji

2.4.2.4. Rola Przewodniczącego Komisji

2.4.2.5. Odpowiedzialność polityczna Komisji i jej członków; kompetencje kontrolne Parlamentu Europejskiego w stosunku do Komisji

2.4.3. Kompetencje

2.4.4 Organizacja wewnętrzna Komisji Europejskiej

2.5. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Michał Krajewski)

2.5.1. Funkcje

2.5.2. Struktura instytucjonalna

2.5.2.1. TSUE: Trybunał Sprawiedliwości, Sąd, sądy wyspecjalizowane

2.5.2.2. Członkowie

2.5.2.3. Powoływanie członków TSUE

2.5.2.4. Gwarancje niezależności członków TSUE

2.5.2.5. Sądy wyspecjalizowane

2.5.2.6. Struktura wewnętrzna

2.5.3. Postępowanie

2.5.3.1. Właściwość Trybynału Sprawiedliwości i Sądu

2.5.3.2. Izby

2.5.3.3. Postępowanie

2.6. Inne instytucje i organy Unii Europejskiej (Michał Krajewski)

2.6.1. Europejski Bank Centralny

2.6.2. Europejski Trybunał Obrachunkowy

2.6.3. Organy doradcze

2.6.4. Agencje Unii Europejskiej



Rozdział 3. Źródła prawa Unii Europejskiej

3.1. Prawo pierwotne Unii Europejskiej (Paweł Marcisz)

3.1.1. Wprowadzenie

3.1.2. Traktaty

3.1.3. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

3.1.4. Zasady ogólne i strukturalne (ustrojowe)

3.1.5. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

3.2. Prawo pochodne Unii Europejskiej (Anna Zawidzka-Łojek, Radosław Maruszkin)

3.2.1. Wprowadzenie

3.2.2. Akty ustawodawcze i akty nieustawodawcze

3.2.2.1. Podział na akty ustawodawcze i nieustawodawcze

3.2.2.2. Akty ustawodawcze

3.2.2.3. Akty nieustawodawcze

3.2.3. Rodzaje aktów prawnych według art. 288 TFUE

3.2.3.1. Uwagi ogólne

3.2.3.2. Rozporządzenia

3.2.3.3. Dyrektywy

3.2.3.4. Decyzje

3.2.3.5. Zalecenia i opinie

3.2.4. Akty nienazwane/inne akty

3.3. Tworzenie prawa pierwotnego Unii Europejskiej (Tomasz Klemt)

3.3.1. Wprowadzenie

3.3.2. Zawieranie traktatów założycielskich

3.3.3. Zwykła procedura zmiany traktatów

3.3.4. Uproszczone procedury zmiany traktatów

3.3.4.1. Uwagi ogólne

3.3.4.2. Strukturalne procedury kładki (art. 48 ust. 6–7 TUE)

3.3.4.3. Procedury kładki ad hoc

3.3.5. Procedura zawierania traktatów akcesyjnych (art. 49 TUE)

3.4. Stanowienie prawa pochodnego Unii Europejskiej (Anna Zawidzka-Łojek, Radosław Maruszkin)

3.4.1. Wprowadzenie

3.4.2. Wybór właściwej podstawy prawnej aktu

3.4.3. Obowiązek uzasadnienia aktu

3.4.4. Inicjatywa ustawodawcza

3.4.5. Stanowienie aktów ustawodawczych

3.4.5.1. Uwagi ogólne

3.4.5.2. Zwykła procedura ustawodawcza

3.4.5.3. Specjalna procedura ustawodawcza

3.4.6. Stanowienie aktów delegowanych i wykonawczych

3.4.6.1. Uwagi ogólne

3.4.6.2. Stanowienie aktów delegowanych

3.4.6.3. Stanowienie aktów wykonawczych

3.4.7. Szczególne procedury stanowienia aktów prawa pochodnego Unii Europejskiej

3.4.7.1. Uwagi ogólne

3.4.7.2. Wydawanie aktów unijnego prawa pochodnego samodzielnie przez Radę

3.4.7.3. Wydawanie aktów unijnego prawa pochodnego przez Radę Europejską

3.4.7.4. Wydawanie aktów unijnego prawa pochodnego przez Komisję Europejską

3.4.8. Obowiązek publikacji aktu

3.4.9. Wzmocniona współpraca

3.5. Instrumenty wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (Anna Łabędzka)

3.5.1. Uwagi ogólne

3.5.2. Instrumenty WPZiB

3.5.2.1. Cele i ogólne wytyczne WPZiB

3.5.2.2. Decyzje Rady Unii Europejskiej

3.5.2.2.1. Decyzje Rady Unii Europejskiej ustanawiające działania operacyjne

3.5.2.2.2. Decyzja Rady UE powołująca Europejską Służbę Działań Zewnętrznych

3.5.2.2.3. Decyzje Rady Unii Europejskiej powołujące specjalnych przedstawicieli

3.5.2.2.4. Decyzje Rady Unii Europejskiej o zawarciu umów międzynarodowych

3.5.2.2.5. Decyzje Rady UE w sprawie środków ograniczających (decyzje nakładające sankcje)

3.5.3. Oświadczenia i deklaracje

Rozdział 4. Prawo Unii Europejskiej a prawo państw członkowskich (Anna Zawidzka-Łojek)

4.1. Wprowadzenie

4.2. Zasada pierwszeństwa prawa unijnego

4.3. Zasada skutku bezpośredniego prawa unijnego

4.3.1. Uwagi wstępne

4.3.2. Skutek bezpośredni przepisów traktatowych

4.3.3. Skutek bezpośredni rozporządzeń

4.3.4. Skutek bezpośredni dyrektyw

4.3.5. Pojęcie emanacji państwa

4.3.6. Skutek bezpośredni decyzji

4.3.7. Skutek bezpośredni umów międzynarodowych i aktów wydanych na ich podstawie

4.4. Zasada skutku pośredniego prawa unijnego (obowiązek prounijnej wykładni prawa krajowego)

4.5. Odpowiedzialność państwa członkowskiego za szkody powstałe wskutek naruszenia prawa unijnego

4.5.1. Uwagi ogólne

4.5.2. Sformułowanie zasady odpowiedzialności odszkodowawczej państwa członkowskiego

4.5.3. Przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej państwa członkowskiego

4.5.4. Rozwinięcie zasady odpowiedzialności odszkodowawczej państwa członkowskiego

4.5.5. Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa członkowskiego z tytułu naruszenia prawa unijnego przez sąd krajowy orzekający w ostatniej instancji

4.5.6. Zasada autonomii instytucjonalnej i proceduralnej



Rozdział 5. Sądowa kontrola przestrzegania prawa unijnego i współpraca sądów unijnych z sądami krajowymi

5.1. Postępowanie prejudycjalne (Agata B. Capik)

5.1.1. Charakterystyka postępowania prejudycjalnego

5.1.1.1. Uwagi ogólne

5.1.1.2. Podstawa prawna

5.1.2. Kompetencja do orzekania w trybie prejudycjalnym

5.1.2.1. Zakres podmiotowy

5.1.2.2. Zakres przedmiotowy

5.1.2.3. Orzekanie o ważności aktów prawa pochodnego Unii Europejskiej

5.1.3. Wystąpienie z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym

5.1.3.1. „Sąd” w rozumieniu postanowień art. 267 TFUE

5.1.3.2. Decyzja sądu o wystąpieniu z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym

5.1.4. Przebieg postępowania prejudycjalnego

5.1.4.1. Treści i forma wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym

5.1.4.2. Przebieg postępowania prejudycjalnego przed Trybunałem Sprawiedliwości

5.1.5. Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości w postępowaniu prejudycjalnym

5.1.6. Postępowanie prejudycjalne kończące się postanowieniem z uzasadnieniem

5.1.7. Przyspieszony tryb prejudycjalny

5.1.8. Pilny tryb prejudycjalny

5.2. Postępowania z tytułu uchybienia zobowiązaniom traktatowym – skargi przeciwko państwu członkowskiemu (Jędrzej Maśnicki)

5.2.1. Wprowadzenie

5.2.2. Uchybienie zobowiązaniom wynikającym z traktatów

5.2.2.1 Uwagi ogólne

5.2.2.2. Zakres odpowiedzialności za naruszenie zobowiązań traktatowych

5.2.2.3. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność państwa członkowskiego

5.2.3. Etapy postępowania z tytułu uchybienia zobowiązaniom traktatowym

5.2.3.1. Uwagi ogólne

5.2.3.2. Nieformalny etap postępowania – powzięcie i weryfikacja informacji dotyczącej uchybienia

5.2.3.3. Administracyjny (przedsądowy) etap postępowania

5.2.3.4. Sądowy etap postępowania

5.2.3.5. Wykonanie wyroku i zakończenie postępowania

5.2.4. Postępowanie z tytułu braku wykonania wyroku Trybunału (art. 260 ust. 2 TFUE)

5.2.5. Kary finansowe nakładane w trybie art. 260 ust. 3 TFUE

5.2.6. Postępowanie z tytułu uchybienia zobowiązaniom traktatowym rozpoczynane przez państwo członkowskie (art. 259 TFUE)

5.3. Skarga o stwierdzenie nieważności aktu prawa Unii Europejskiej (art. 263 TFUE) (Sylwia Majkowska-Szulc)

5.3.1. Uwagi ogólne

5.3.2. Podmioty posiadające czynną legitymację procesową w zakresie skargi o stwierdzenie nieważności

5.3.3. Podmioty wyposażone w bierną legitymację procesową w zakresie skargi o stwierdzenie nieważności

5.3.4. Akty zaskarżalne w drodze skargi o stwierdzenie nieważności

5.3.5. Przyczyny stwierdzenia nieważności aktu prawa Unii Europejskiej

5.3.6. Termin na złożenie skargi o unieważnienie aktu prawa Unii Europejskiej

5.3.7. Zarzut bezprawności (art. 277 TFUE)

5.3.8. Skutki prawne orzeczenia w sprawie skargi o unieważnienie aktu prawa Unii Europejskiej (art. 264 TFUE)

5.3.9. Obowiązki instytucji, której akt został unieważniony – art. 266 TFUE

5.4. Skarga na bezczynność instytucji (art. 265 TFUE) (Sylwia Żyrek)

5.4.1. Przedmiot i charakter skargi

5.4.2. Zakres podmiotowy skargi

5.4.2.1. Legitymacja czynna

5.4.2.2. Legitymacja bierna

5.4.3. Przesłanki uwzględnienia skargi

5.4.3.1. Pojęcie bezprawnej bezczynności

5.4.3.2. Wezwanie do podjęcia działania

5.4.4. Skutek orzeczenia TSUE stwierdzającego bezprawną bezczynność

5.5. Skarga odszkodowawcza przeciwko Unii Europejskiej (Sylwia Żyrek)

5.5.1. Wprowadzenie

5.5.2. Zakres podmiotowy skargi odszkodowawczej przeciwko Unii Europejskiej

5.5.3 Przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Unii Europejskiej

5.5.4. Skutki wyroku

5.5.5. Skarga odszkodowawcza przeciwko Unii Europejskiej a odpowiedzialność odszkodowawcza państw za naruszenie prawa Unii Europejskiej

5.6. Spory pracownicze (Sylwia Żyrek)

5.7. Inne podstawy jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Sylwia Żyrek)

5.7.1. Kompetencja TSUE do wydawania opinii w trybie art. 218 ust. 11 TFUE

5.7.2. Orzekanie na mocy klauzuli arbitrażowej (art. 272 TFUE)

5.7.3. Spory przedłożone Trybunałowi Sprawiedliwości na mocy kompromisu (art. 273 TFUE)

5.7.4. Spory związane z funkcjonowaniem instytucji bankowych Unii Europejskiej (art. 271 TFUE)

Część II. Prawo materialne

Rozdział 1. Zagadnienia wprowadzające (Anna Zawidzka-Łojek)

1.1. Pojęcie i ewolucja rynku wewnętrznego

1.2. Zasada niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową jako podstawa rynku wewnętrznego

1.3. Harmonizacja prawa i zasada wzajemnego uznania

1.4. Rola Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w kształtowaniu rynku wewnętrznego



Rozdział 2. Swoboda przepływu towarów

2.1. Unia celna. Zakaz opodatkowania dyskryminacyjnego i protekcjonistycznego (Tomasz Klemt)

2.1.1. Unia celna jako element rynku wewnętrznego

2.1.2. Definicja towaru

2.1.3. Towary podlegające swobodnemu przepływowi

2.1.3.1. Uwagi ogólne

2.1.3.2. Towar pochodzący z państwa członkowskiego Unii Europejskiej

2.1.3.3. Towar będący w swobodnym obrocie

2.1.4. Założenia unii celnej

2.1.5. Cła

2.1.6. Opłaty o skutku równoważnym do cła

2.1.7. Zakaz opodatkowania dyskryminacyjnego i protekcjonistycznego

2.1.7.1. Uwagi ogólne

2.1.7.2. Zakaz protekcjonistycznego opodatkowania towarów podobnych

2.1.7.3. Zakaz protekcjonistycznego opodatkowania towarów konkurencyjnych

2.1.8. Środki prawne przysługujące jednostce w przypadku naruszenia przez państwo członkowskie art. 30 lub art. 110 TFUE

2.2. Zakaz ograniczeń ilościowych i środków o skutku równoważnym (Marta Michałek-Gervais)

2.2.1. Wprowadzenie

2.2.2. Pojęcie ograniczeń ilościowych

2.2.3. Pojęcie środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych

2.2.3.1. Uwagi ogólne

2.2.3.2. Formuła Dassonville

2.2.3.2.1. Regulacje handlowe

2.2.3.2.2. Przeszkody bezpośrednie lub pośrednie, rzeczywiste bądź potencjalne

2.2.3.3. Formuła Cassis de Dijon

2.2.3.4. Formuła Keck

2.2.3.5. Test dostępu do rynku w ramach formuły Keck

2.2.3.6. Test dostępu do rynku poza formułą Keck

2.2.3.7. Środki stosowane w sposób niejednakowy (dyskryminujące) i jednakowy (niedyskryminujące)

2.2.3.8. Wykładnia art. 35 TFUE (wyroki Groenveld i Gysbrechts)

2.2.4. Dopuszczalne ograniczenia traktatowe (art. 36 TFUE)

2.2.4.1. Uwagi ogólne

2.2.4.2. Ciężar dowodu

2.2.4.3. Brak arbitralnej dyskryminacji oraz ukrytych ograniczeń w handlu wewnątrzunijnym (drugie zdanie art. 36 TFUE)

2.2.4.4. Moralność publiczna

2.2.4.5. Porządek publiczny

2.2.4.6. Bezpieczeństwa publiczne

2.2.4.7. Ochrona zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrona roślin

2.2.4.8. Ochrona narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej

2.2.4.9. Ochrona własności przemysłowej i handlowej

2.2.5. Wymogi imperatywne (wyjątki orzecznicze)

2.2.5.1. Uwagi ogólne

2.2.5.2. Ochrona konsumentów

2.2.5.3. Ochrona środowiska

2.2.5.4. Prawa podstawowe

2.2.6. Zasada proporcjonalności

2.2.7. Skutki harmonizacji na poziomie unijnym



Rozdział 3. Swoboda przepływu osób i usług

3.1. Swoboda przepływu pracowników (Artur Szmigielski)

3.1.1. Uwagi wprowadzające

3.1.2. Źródła swobodnego przepływu pracowników oraz ich charakter

3.1.3. Osoby uprawnione (beneficjenci) swobodnego przepływu pracowników

3.1.3.1. Uwagi ogólne

3.1.3.2. Transgraniczny charakter swobodnego przepływu pracowników

3.1.3.3. Pojęcie pracownika na gruncie art. 45 TFUE

3.1.3.4. Status osoby poszukującej pracy

3.1.3.5. Wyłączenie zatrudnienia w administracji publicznej

3.1.4. Uprawnienia pracowników migrujących

3.1.4.1. Uwagi ogólne

3.1.4.2. Poszukiwanie oraz podejmowanie zatrudnienia przez pracowników migrujących

3.1.4.3. Prawo do równego traktowania w warunkach zatrudnienia

3.1.4.4. Prawo do korzyści socjalnych

3.1.4.5. Prawo do korzyści podatkowych

3.2. Swoboda przedsiębiorczości (Aleksandra Gawrysiak-Zabłocka)

3.2.1. Źródła prawa

3.2.2. Pojęcie i zakres przedmiotowy swobody przedsiębiorczości

3.2.2.1. Pierwotna i wtórna swoboda przedsiębiorczości

3.2.2.1.1. Pierwotna swoboda przedsiębiorczości

3.2.2.1.2. Wtórna swoboda przedsiębiorczości

3.2.2.1.3. Różnice między pierwotną a wtórną swobodą przedsiębiorczości

3.2.2.2. Uprawnienia akcesoryjne względem swobody przedsiębiorczości

3.2.2.3. Działalność wyłączona z zakresu swobody przedsiębiorczości

3.2.3. Delimitacja swobody przedsiębiorczości w prawie Unii Europejskiej

3.2.3.1. Swoboda przedsiębiorczości a zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową

3.2.3.2. Swoboda przedsiębiorczości a swobodny przepływ pracowników

3.2.3.3. Swoboda przedsiębiorczości a swobodny przepływ usług

3.2.3.4. Swoboda przedsiębiorczości a swobodny przepływu kapitału

3.2.3.5. Swoboda przedsiębiorczości a swobodny przepływ towarów

3.2.4. Zakres podmiotowy swobody przedsiębiorczości

3.2.4.1. Osoby fizyczne – obywatele innego państwa członkowskiego

3.2.4.2. Spółki – przynależne innego państwa członkowskiego

3.2.4.3. Przynależni państwa członkowskiego w stosunku do swego państwa

3.2.4.4. Przynależni państw trzecich i bezpaństwowcy

3.2.5. Ograniczenia swobody przedsiębiorczości

3.2.5.1. Charakter regulacji powodującej ograniczenie

3.2.5.2. Podział ze względu na źródło pochodzenia ograniczenia

3.2.6. Możliwość uzasadnienia ograniczeń swobody przedsiębiorczości

3.2.6.1. Uwagi wstępne

3.2.6.2. Porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne, zdrowie publiczne

3.2.6.3. Wymogi konieczne (imperatywne)

3.2.6.4. Nadużycie swobody

3.3. Swoboda świadczenia usług (Sylwia Żyrek)

3.3.1. Zasady ogólne swobody świadczenia usług

3.3.1.1. Treść i podstawy prawne swobody świadczenia usług

3.3.1.2. Zakres podmiotowy swobody świadczenia usług

3.3.1.3. Pojęcie usługi

3.3.1.4. Przedmiot swobody świadczenia usług a pozostałe swobody rynku wewnętrznego

3.3.2. Prawo pierwotne i sektorowe dotyczące swobody świadczenia usług

3.3.2.1. Prawo pierwotne dotyczące świadczenia usług

3.3.2.2. Prawo sektorowe związanie ze świadczeniem usług

3.3.3. Dyrektywa 2006/123 o usługach na rynku wewnętrznym

3.3.3.1. Wprowadzenie

3.3.3.2. Zakres zastosowania dyrektywy

3.3.3.3. Uprawnienia usługodawców

3.3.3.4. Uprawnienia usługobiorców

3.3.3.5. Rola państwa członkowskiego w dyrektywie usługowej

3.4. Dopuszczalne ograniczenia swobody przepływu osób i usług (Artur Szmigielski, Magdalena Gniadzik)

3.4.1. Wprowadzenie

3.4.2. Etapy badania legalności środków ograniczających swobodny przepływ osób i usług

3.4.3. Ograniczenia traktatowe

3.4.3.1 Uwagi ogólne

3.4.3.2 Bezpieczeństwo publiczne i porządek publiczny

3.4.3.3. Zdrowie publiczne

3.4.3.4. Standardy proceduralne i obowiązek poszanowania praw człowieka

3.4.4. Ograniczenia usprawiedliwione nadrzędnym interesem ogólnym (wymogami imperatywnymi)

3.4.4.1. Definicja oraz przesłanki

3.4.4.2. Przykłady wymogów imperatywnych

3.4.4.3. Wymóg stosowania bez zróżnicowania

3.5. Wzajemne uznawanie kwalifikacji (Artur Szmigielski)

3.5.1. Uwagi wprowadzające

3.5.2. Zasada wzajemnego uznawania kwalifikacji w świetle orzecznictwa TSUE

3.5.3. Podejście ogólne i sektorowe

3.5.4. Dyrektywa 2005/36/WE

3.5.4.1. Założenia ogólne

3.5.4.2. Swoboda świadczenia usług

3.5.4.3. Swoboda przedsiębiorczości

3.5.5. Uznawanie kwalifikacji prawniczych (prawnicy migrujący)

Rozdział 4. Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu obywateli Unii i członków ich rodzin na terytoriach państw członkowskich (Magdalena Gniadzik)

4.1. Wprowadzenie

4.2. Pojęcie członka rodziny obywatela Unii

4.3. Prawo wyjazdu i prawo wjazdu

4.4. Prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim

4.4.1. Prawo pobytu do trzech miesięcy

4.4.2. Prawo pobytu powyżej trzech miesięcy

4.4.3. Prawo stałego pobytu

4.5. Zakres prawa do równego traktowania w związku z prawem przemieszczania się i pobytu

4.6. Zakres przedmiotowy prawa do swobodnego przemieszczania się



Rozdział 5. Swoboda przepływu kapitału (Anna Zawidzka-Łojek)

5.1. Wprowadzenie

5.2. Stopniowa liberalizacja przepływu kapitału do roku 1994

5.3. Traktatowa pełna liberalizacja przepływu kapitału

5.4. Źródła prawa

5.5. Pojęcie przepływu kapitału

5.6. Kapitał a płatności

5.7. Swoboda przepływu kapitału a inne swobody rynku wewnętrznego

5.8. Przeszkody w swobodnym przepływie kapitału

5.9. Dopuszczalne ograniczenia swobody przepływu kapitału

5.9.1. Wyjątki traktatowe

5.9.2. Wyjątki orzecznicze

5.10. Nabywanie nieruchomości

5.11. „Złote akcje”

5.12. Przepływ kapitału pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej a państwami trzecimi



Rozdział 6. Prawo konkurencji Unii Europejskiej (Bartosz Degener, Hanna Marczewska)

6.1. Wprowadzenie

6.2. Cele prawa konkurencji UE

6.3. Źródła prawa konkurencji Unii Europejskiej

6.4. Rynek właściwy

6.5. Siła rynkowa

6.6. Wpływ na handel między państwami członkowskimi Unii Europejskiej

6.7. Porozumienia ograniczające konkurencję

6.7.1. Pojęcie przedsiębiorstwa

6.7.2. Związki przedsiębiorstw

6.7.3. Porozumienia w ramach jednego podmiotu gospodarczego

6.7.4 Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki

6.7.5 Porozumienia horyzontalne i wertykalne

6.7.6. Cel lub skutek porozumienia, decyzji i uzgodnionej praktyki

6.7.7. Reguła de minimis

6.7.8. Wyłączenia spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję

6.7.9. Najpoważniejsze naruszenia prawa konkurencji Unii Europejskiej

6.8. Nadużywanie pozycji dominującej

6.8.1. Pozycja dominująca

6.8.2. Kolektywna pozycja dominująca

6.8.3. Nadużywanie pozycji dominującej

6.8.4. Obiektywne uzasadnienie praktyk

6.8.5. Praktyki cenowe

6.8.6. Pozostałe praktyki

6.9. Postępowanie w sprawie naruszenia art. 101 i 102 TFUE

6.10. Sankcje administracyjne i skutki cywilne naruszenia art. 101 i 102 TFUE

6.11. Kontrola koncentracji



Rozdział 7. Unijne reguły pomocy publicznej (Bartosz Degener, Hanna Marczewska)

7.1. Wprowadzenie

7.2. Źródła prawa pomocy publicznej w Unii Europejskiej

7.3. Pojęcie pomocy publicznej

7.3.1. Pojęcie przedsiębiorstwa

7.3.2. Przypisanie danego środka pomocowego państwu

7.3.3 Przyznanie korzyści

7.3.4. Selektywność środka

7.3.5. Wpływ na konkurencję i handel

7.3.5.1. Zakłócenie konkurencji

7.3.5.2. Wpływ na wymianę handlową

7.4. Podstawowe rodzaje dozwolonej pomocy publicznej

7.4.1. Wyłączenia automatyczne przewidziane w art. 107 ust. 2 TFUE

7.4.2. Wyłączenia przewidziane w art. 107 ust. 3 TFUE

7.4.3. Wyłączenie grupowe

7.4.4. Pomoc de minimis

7.4.5. Pomoc udzielana przedsiębiorstwom świadczącym usługi w ogólnym interesie gospodarczym

7.5. Kryteria oceny pomocy publicznej

7.6. Postępowanie w sprawach dotyczących pomocy publicznej

Wykaz podstawowych orzeczeń (Magdalena Porzeżyńska)