Spis treści

​Rozdział I. Równość płci w Europie – podstawy doktrynalne

1. Równość kobiet i mężczyzn w ujęciu doktryny filozoficzno-społecznej

2. Równość a zakaz dyskryminacji

2.1. Argumenty doktryny
2.2. Argumenty prawa
2.3. Ogólna reguła niedyskryminacji a zasada równości kobiet i mężczyzn

3. Koncepcja zasady równości płci w doktrynie prawnej

3.1. Koncepcje równości formalnej i materialnej
3.1.1. Czynniki odróżniające koncepcje
3.2. Koncepcja zmian strukturalnych – tzw. druga koncepcja materialna
3.3. Pośrednia koncepcja zasady równości

4. Koncepcje równości realizowane przez Unię Europejską i Radę Europy

4.1. Uwagi wstępne
4.2. Koncepcja unijna
4.3. Koncepcje Rady Europy
4.3.1. Europejska Konwencja Praw Człowieka
4.3.2. Europejska Karta Społeczna

Rozdział II. Zakres zasady równości płci w systemie Unii Europejskiej i Rady Europy

1. Geneza prawnego uregulowania zasady równości kobiet i mężczyzn

1.1. Przyczyny regulacji zasady w porządku prawnym Wspólnoty Europejskiej
1.2. Historia rozwoju zasady równości płci w hard law Rady Europy

2. Zasada równości płci w postanowieniach unijnego prawa pierwotnego

2.1. Regulacje pierwotne – do zmian Traktatem amsterdamskim
2.2. Niepisana zasada równości płci
2.3. Zmiany wprowadzone Traktatem amsterdamskim
2.4. Traktat lizboński i Karta Praw Podstawowych

3. Unijne prawo wtórne

3.1. Uwagi wstępne
3.2. Dyrektywa 75/117/EWG
3.2.1. Pojęcie wynagrodzenia w art. 119 oraz dyrektywie 75/117
85
3.3. Dyrektywa 76/207/EWG
3.3.1. Dyrektywa 2002/73/WE – nowelizacja dyrektywy 76/207
3.4. Dyrektywa 79/7/EWG
3.5. Dyrektywy 86/378/EWG oraz 96/97/WE
3.6. Dyrektywa 2006/54/WE
3.7. Dyrektywa 86/613/EWG oraz dyrektywa 2010/41/UE
3.8. Dyrektywa 92/85/EWG
3.9. Dyrektywa 96/34/WE oraz dyrektywa 2010/18/UE
3.10. Dyrektywa 97/81/WE
3.11. Dyrektywa 2004/113/WE
3.12. Zasada równości płci w prawie wtórnym – podsumowanie

4. Postanowienia Rady Europy w przedmiocie zakazu dyskryminacji z powodu płci

4.1. Artykuł 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
4.2. Protokoły dodatkowe do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
4.2.1. Protokół 12 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
4.2.2. Artykuł 5 Protokołu 7 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
4.3. Europejska Karta Społeczna
4.4. Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej

5. Soft law dotyczące eliminacji dyskryminacji

5.1. Uwagi wstępne
5.2. Unijne soft law
5.2.1. Zrównoważony udział w życiu publicznym
5.2.2. Molestowanie seksualne
5.2.3. Życie rodzinne i zawodowe
5.2.4. Rezolucje Parlamentu Europejskiego
5.3. Soft law Rady Europy
5.3.1. Zalecenie w sprawie ochrony prawnej przed dyskryminacją płci
5.3.2. Udział w życiu publicznym
5.3.3. Równość płci – standardy i mechanizmy

6. Ratione personae, efekt i skutek przepisów antydyskryminacyjnych

6.1. Podmioty uprawnione
6.1.1. Interpretacja wyrażenia „płeć” przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości
6.1.2. Podmioty objęte zakresem ochrony artykułów antydyskryminacyjnych Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
6.2. Adresaci norm oraz skutek przepisów prawnych dotyczących zasady równości
6.2.1. Uwagi wstępne
6.2.2. Przepisy unijne
6.2.2.1. Prawo pierwotne
6.2.2.2. Prawo wtórne – dyrektywy
6.2.3. Postanowienia systemu Rady Europy
6.2.3.1. Europejska Konwencja Praw Człowieka
6.2.3.2. Europejskie Karty Społeczne

Rozdział III. Równość kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia

1. Dyskryminacja w zatrudnieniu – uwagi wstępne

1.1. Problem definicji dyskryminacji płci w prawie międzynarodowym

2. Rodzaje dyskryminacji i ich definicje legalne w prawie unijnym

2.1. Bezpośredniość i pośredniość dyskryminacji
2.1.1. Dyskryminacja bezpośrednia
2.1.2. Rozwój koncepcji dyskryminacji pośredniej w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i ukształtowanie definicji normatywnej
2.1.3. Porównywalność jako warunek wstępny dla stwierdzenia dyskryminacji
2.1.3.1. Dyskryminacja w wynagrodzeniu. Problem pracy jednakowej i równej wartości
2.1.2.1.1. Praca wyższej wartości
2.1.3.2. Problem jednakowości pracodawcy
2.1.3.3. Czas pracy jako kryterium decydujące o porównywalności
2.1.3.4. Porównanie z hipotetycznym pracownikiem
2.1.3.5. Wyjątki od konieczność odnalezienia podmiotu porównywalnego
2.1.3.5.1. Ciąża i macierzyństwo
2.1.3.5.2. Molestowanie i molestowanie seksualne jako osobna forma dyskryminacji niewymagająca porównań
2.1.4. Obiektywne uzasadnienie odmiennego traktowania
2.1.4.1. Brak porównywalności sytuacji a obiektywizm odmiennego traktowania – problem dyskryminacji bezpośredniej
2.1.4.2. Test obiektywnego uzasadnienia dyskryminacji pośredniej

3. Definicja dyskryminacji płci w systemie prawnym Rady Europy

3.1. Rozwiązania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
3.1.1. Uwagi wstępne
3.1.2. Konieczność znalezienia podmiotu porównywalnego
3.1.3. Dyskryminacja pośrednia w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
3.1.4. Test obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia
3.2. Rozwiązania Europejskiej Karty Społecznej
3.2.1. Rodzaje dyskryminacji w orzecznictwie Europejskiego Komitetu Praw Społecznych
3.2.2. Problem porównywalności
3.2.2.1. Wyjątki od zasady porównywalności. Molestowanie
3.2.3. Obiektywne i racjonalne uzasadnienie rozróżnienia

4. Prawnie dopuszczalne odstępstwa od zasady równości traktowania w zatrudnieniu

4.1. Uwagi wstępne
4.2. Akcja pozytywna. Dyskryminacja pozytywna
4.2.1. Spostrzeżenia wstępne
4.2.2. Akcja pozytywna w Unii Europejskiej
4.2.2.1. Hard law
4.2.2.2. Akcja pozytywna w ocenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości
4.2.2.2.1. Parytety a brak równych kwalifikacji osób pozytywnie dyskryminowanych
4.2.3. Dyskryminacja pozytywna w Radzie Europy
4.2.3.1. Postanowienia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka a dopuszczalność środków pozytywnych – próba oceny
4.2.3.2. Dopuszczalność działań pozytywnych w świetle Europejskiej Karty Społecznej oraz orzecznictwa Europejskiego Komitetu Praw Społecznych
4.3. Ochrona kobiet
4.3.1. Ochrona kobiet z uwagi na ciążę i macierzyństwo
4.3.1.1. Regulacje Unii Europejskiej
4.3.1.1.1. Urlop ojcowski
4.3.1.2. Ochrona kobiet w ciąży w systemie prawnym Rady Europy
4.3.1.2.1. Wnioski na podstawie postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i dyrektyw wykładni Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
4.3.1.2.2. Regulacje Europejskiej Karty Społecznej i Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej – podobieństwa i różnice
4.3.1.2.3. Ochrona kobiet ciężarnych w interpretacji Europejskiego Komitetu Praw Społecznych
4.3.2. Granice ochrony pracy kobiet w systemie prawnym Unii Europejskiej i Rady Europy
4.3.2.1. Rozwiązania Unii Europejskiej
4.3.2.2. Szczególna ochrona kobiet w Europejskie Karcie Społecznej
4.3.2.2.1. Praca nocna
4.3.2.2.2. Zakaz pracy kobiet w kopalniach pod ziemią i zatrudniania przy innych pracach niebezpiecznych
4.3.2.2.3. Wpływ protokołu dodatkowego do Europejskiej Karty Społecznej na szczególną ochronę kobiet
4.4. Płeć jako obiektywne kryterium zawodowe – genuine occupational requirement
4.4.1. Postanowienia prawa Unii Europejskiej
4.4.1.1. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości
4.4.2. Rozwiązania Europejskich Kart Społecznych
4.5. Ciężar dowodu w sprawach dyskryminacji ze względu na płeć
4.5.1. Standardy Unii Europejskiej
4.5.2. Ciężar dowodu w systemie Rady Europy
4.5.2.1. Rozwiązania na tle Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
4.5.2.1.1. Dowód dyskryminacji pośredniej
4.5.2.2. Ciężar dowodu w świetle Europejskiej Karty Społecznej i Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej

Rozdział IV. Zasada równości płci w stosunkach małżeńskich i rodzinnych

1. Rodzina w świetle prawa europejskiego – uwagi wstępne

1.1. Europejska Konwencja Praw Człowieka
1.2. Europejska Karta Społeczna
1.3. Unia Europejska
1.4. Problematyka rozdziału

2. Znaczenie zasady równości płci dla stosunków między rodzicami a dziećmi

2.1. Prawo do poszanowania życia rodzinnego w EKPC przez pryzmat zasady równości między kobietami i mężczyznami – matkami i ojcami
2.1.1. Uwagi wstępne
2.1.2. Problem ustalania pochodzenia dziecka
2.1.2.1. Zastosowanie artykułu 14 w sprawach o ustalenie pochodzenia dziecka
2.1.2.2. Test zaistnienia i kryterium odmiennego traktowania
2.1.2.3. Test obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia
2.1.2.3.1. Doktryna marginesu swobody
2.1.2.3.2. Płeć jako suspect cathegory
2.1.3. Problem władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem z punktu widzenia roli płci
2.1.3.1. Uwagi wstępne
2.1.3.2. Modele przyznawania władzy rodzicielskiej a równość płci
2.1.3.2.1. Zasada najlepszego interesu dziecka
2.1.3.2.2. Zasada wyboru głównego opiekuna – primary caretaker
2.1.3.2.3. Zasada wspólnej władzy
2.1.3.3. Rola Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sporach prawnych dotyczących władzy i opieki nad dzieckiem
2.1.3.3.1. Problem porównywalności matki i ojca jako opiekunów dla dziecka – ewolucja orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
2.1.4. Ochrona więzi rodzinnych w Europejskiej Karcie Społecznej w perspektywie zakazu dyskryminacji z powodu płci
2.1.5. Równość płci w stosunkach między rodzicami a dziećmi a polityka rodzinna UE
2.1.5.1. Uwagi wstępne
2.1.5.2. Rozporządzenie Bruksela II bis a kontakty między rodzicami a dziećmi
2.2. Godzenie życia rodzinnego i wychowania dzieci z obowiązkami zawodowymi
2.2.1. Urlop rodzicielski – o definicji
2.2.2. Art. 8 i 14 EKPC a prawo do urlopu rodzicielskiego
2.2.2.1. Sprawa Petrovic przeciwko Austrii i stosowanie doktryny marginesu swobody w odniesieniu do art. 14 EKPC
2.2.2.2. Sprawa Konstantin Markin przeciwko Rosji – równe role rodziców w opiece nad dziećmi
2.2.3. Prawo do urlopu rodzicielskiego i równego udziału rodziców w wychowaniu dzieci w świetle Europejskiej Karty Społecznej
2.2.4. Urlop rodzicielski w postanowieniach prawa unijnego
2.2.4.1. Rola równości płci w świetle unijnego porozumienia w sprawie urlopu rodzicielskiego
2.2.4.2. Sprawa Hofmann i prawo ojca do urlopu
2.2.4.3. Sprawa Álvarez i role rodziców w wykonywaniu funkcji rodzicielskich

3. Równość płci i stosunki między małżonkami

3.1. Równość praw małżonków w świetle Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
3.1.1. Relacje wzajemne art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (w zw. z art. 8) oraz art. 5 Protokołu 7 do Konwencji w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
3.1.2. Rozpoznanie przemocy domowej jako dyskryminacji z powodu płci
3.2. Równy status małżonków w rozumieniu Europejskiej Karty Społecznej

Rozdział V. Zasada równości płci w systemach Rady Europy i Unii Europejskiej – konkluzje i perspektywy

1. Uwagi wstępne

2. Zakres regulacji – różnice

3. Elementy konstytutywne zakazu dyskryminacji – podsumowanie

3.1. Dyskryminacja pośrednia
3.2. Test porównywalności
3.3. Test obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia
3.4. Ciężar dowodu
3.5. Wyjątki od zasady równości traktowania
3.6. Dyskryminacja pozytywna
3.7. Uwagi końcowe

4. Postulaty zmian w perspektywie dotychczasowego współistnienia

4.1. Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej – uwagi
4.2. Koegzystencja i dialog
4.2.1. Relacje Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka
4.2.2. Relacje między Unią Europejską i reżimem Europejskiej Karty Społecznej
4.2.3. Dialog między Unią Europejską i Radą Europy – podsumowanie
4.3. Postulaty i perspektywy dla harmonizacji zasady równości płci na poziomie europejskim
4.4. Konkluzje