Spis treści

1. Droga Polski do Unii Europejskiej (Artur Nowak-Far)

1.1. Wkład Polaków w rozwój idei integracji europejskiej

1.2. Wczesna faza stosunków Polski i Wspólnot (1988–1990)

1.3. Stowarzyszenie Polski ze Wspólnotami

1.3.1. Układ stowarzyszeniowy jako element procesu akcesyjnego

1.3.2. Charakterystyka postanowień Układu stowarzyszeniowego

1.3.3. Instytucje stowarzyszenia

1.3.3.1. Rada Stowarzyszenia

1.3.3.2. Komitet Stowarzyszenia

1.3.3.3. Parlamentarny Komitet Stowarzyszenia

1.4. Przygotowanie do negocjacji akcesyjnych

1.5. Polska infrastruktura instytucjonalna negocjacji akcesyjnych

1.6. Negocjacje akcesyjne

1.6.1. Otwarcie negocjacji

1.6.2. Organy negocjacji w Polsce

1.6.3. Zamknięcie negocjacji i okres przejściowy. Procedura informowania i konsultacji oraz status aktywnego obserwatora

1.7. Prawidłowości rozwoju procesu integracji Polski z Unią Europejską

2. Traktat akcesyjny (Jan Barcz)

2.1. Struktura dokumentów akcesyjnych

2.2. Charakter prawny dokumentów akcesyjnych

2.3. Procedura przygotowania Traktatu akcesyjnego i jego wejścia wżycie

2.4. Struktura Traktatu akcesyjnego podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003r.

2.4.1. Traktat o przystąpieniu (Traktat akcesyjny sensu stricto)

2.4.2. Akt dotyczący warunków przystąpienia

2.4.2.1. Zasady określone w Akcie

2.4.2.2. Zmiany w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej

2.4.2.3. Zmiany wprawie pochodnym

2.4.2.4. Postanowienia tymczasowe

2.4.2.5. Postanowienia dotyczące wprowadzenia Aktu wżycie

2.4.2.6. Protokoły dołączone do Aktu

2.4.2.7. Akt końcowy

2.5. Ratyfikacja Traktatu akcesyjnego wPolsce

3. Warunki przystąpienia Polski do Unii Europejskiej: okresy derogacyjne (Arkadiusz Michoński)

3.1. Wprowadzenie

3.2. Swobodny przepływ osób

3.3. Swobodny przepływ kapitału

3.4. Prawo spółek

3.5. Polityka konkurencji

3.6. Rolnictwo

3.6.1. Kwestie finansowe

3.6.2. Wymagania sanitarne

3.7. Polityka transportowa i transport drogowy

3.8. Podatki

3.9. Energia

3.10. Środowisko

3.11. Budżet i finanse

3.12. Dostosowania instytucjonalne

3.13. Podsumowanie

4. Konstytucyjne uwarunkowania członkostwa Polski w Unii Europejskiej (Jan Barcz)

4.1. Postanowienia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r.

4.2. Konstytucyjny akt integracyjny

4.3. Decyzja Polski w sprawie powierzenia Unii Europejskiej kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach

4.3.1. Konstytucyjna podstawa podjęcia decyzji

4.3.2. Legitymacja demokratyczna podjęcia decyzji

4.3.2.1. Pojęcie ratyfikacji i procedura ratyfikacyjna

4.3.2.2. Wyrażenie zgody w drodze ustawy na ratyfikowanie umowy międzynarodowej

4.3.2.3. Wyrażenie zgody w drodze referendum ogólnokrajowego na ratyfikowanie umowy

4.4. Określenie zakresu kompetencji organów władzy państwowej przekazywanych Unii Europejskiej

4.5. Konstytucyjne problemy stosowania prawa Unii Europejskiej w polskim krajowym porządku prawnym

4.5.1. Związanie się przez Polskę prawem Unii Europejskiej

4.5.2. Wieloskładnikowy charakter prawa obowiązującego w Polsce

4.5.3. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej a prawo Unii Europejskiej

4.5.4. Prawo pierwotne Unii Europejskiej w krajowym porządku prawnym Polski

4.5.5. Prawo pochodne Unii Europejskiej w polskim krajowym porządku prawnym

4.6. Postulat zmiany Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej

4.6.1. Wyzwania ustrojowe związane z członkostwem

4.6.2. Przystąpienie Polski do strefy euro

4.6.3. Inne ważne problemy

4.6.4. Nowelizacja ad hoc czy nowy rozdział w Konstytucji – „Polska w Unii Europejskiej”?

5. Zapewnienie skuteczności prawa Unii Europejskiej w polskim systemie prawnym (Mirosława Malczewska)

5.1. Zapewnienie skuteczności prawa Unii Europejskiej w okresie przedakcesyjnym

5.1.1. Ramy instytucjonalne procesu dostosowawczego

5.1.2. Wybrane problemy utrudniające zapewnienie skuteczności prawa Unii Europejskiej

5.2. Zapewnienie skuteczności prawa Unii Europejskiej w wyniku działania ustawodawcy

5.2.1. Przyjmowanie i stosowanie procedur ustawowych i wewnątrzadministracyjnych

5.2.2. Techniki implementacji i wykonywania prawa Unii Europejskiej przez prawo polskie

5.3. Mechanizmy konsultacji i rozwiązywania konfliktów

5.3.1. Mechanizmy konsultacji z instytucjami Unii Europejskiej oraz innymi państwami członkowskimi

5.3.2. Mechanizmy rozwiązywania konfliktów

5.4. Zapewnienie skuteczności prawa Unii Europejskiej w wyniku praktyki sądowej

5.4.1. Praktyka sądów polskich

5.4.1.1. Zapewnienie skuteczności w wyniku prounijnej wykładni prawa krajowego

5.4.1.2. Zapewnienie skuteczności poprzez współpracę w celu tworzenia jednolitego porządku prawnego

5.4.2. Postępowania przed sądami unijnymi

5.4.2.1. Praktyka udziału Polski w postępowaniach przed sądami unijnymi

5.4.2.2. Koordynacja udziału Polski w postępowaniach przed sądami unijnymi

6. System koordynacji polityki Polski wobec Unii Europejskiej po akcesie (Artur Nowak-Far)

6.1. Wprowadzenie

6.2. Rola Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej i Ministerstwa Spraw Zagranicznych

6.3. Rola Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

6.4. Współpraca rządu z Sejmem i Senatem w sprawach Unii Europejskiej

6.5. System legitymizacji działań administracji wobec partnerów społecznych oraz system litygacyjny

6.5.1. System legitymizacji wobec partnerów społecznych

6.5.2. System litygacyjny

6.6. Podsumowanie

7. Udział Sejmu i Senatu w zarządzaniu sprawami Unii Europejskiej (Anna Pudło)

7.1. Unijne regulacje dotyczące udziału parlamentów państw członkowskich w sprawach Unii Europejskiej

7.1.1. Rozwój regulacji wspólnotowych a następnie unijnych

7.1.2. Postanowienia TUE i TFUE odnoszące się do parlamentów państw członkowskich

7.1.3. Parlamenty państw członkowskich w świetle postanowień Protokołu (nr 1) w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej

7.1.4. Parlamenty państw członkowskich w świetle postanowień Protokołu (nr 2) w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności

7.2. Krajowa regulacja udziału Sejmu i Senatu w sprawach Unii Europejskiej

7.2.1. Umacnianie mechanizmów współdziałania parlamentów i rządów w sprawach Unii Europejskiej

7.2.2. Struktury w Sejmie i Senacie zajmujące się sprawami Unii Europejskiej

7.2.2.1. Komisja do spraw Unii Europejskiej w Sejmie

7.2.2.2. Komisja Spraw Unii Europejskiej w Senacie

7.2.3. Zakres informowania Sejmu i Senatu przez rząd

7.2.4. Udział Sejmu i Senatu w wypracowaniu polskiego stanowiska w sprawach Unii Europejskiej dla rządu

7.2.4.1. Wypracowanie opinii w trybie art. 7 ustawy

7.2.4.2. Wypracowanie opinii w trybie art. 8 ustawy

7.2.4.3. Wypracowanie opinii w trybie art. 10 ust. 2 ustawy

7.2.4.4. Wypracowanie opinii w trybie art. 11 ust. 1 ustawy

7.2.4.5. Wypracowanie opinii w trybie art. 12 ustawy

7.2.4.6. Niezasięgnięcie opinii Sejmu i Senatu przez rząd

7.2.4.7. Postanowienia nowej ustawy odnoszące się do udziału parlamentu w kształtowaniu stanowiska Polski na forum Unii Europejskiej

7.2.5. Udział Sejmu i Senatu w wykonywaniu prawa Unii Europejskiej

7.2.6. Współpraca w zakresie opiniowania kandydatów na niektóre stanowiska w Unii Europejskiej

7.2.7. Udział Sejmu i Senatu w kontroli poszanowania zasady pomocniczości

7.2.8. Postanowienia ustawy odnoszące się do procedur kładek z zastrzeżeniem „zatwierdzenia” przez państwa członkowskie i procedury wystąpienia z UE

8. Udział organów samorządowych i partnerów społecznych w zarządzaniu sprawami Unii Europejskiej (Anastazja Gajda)

8.1. Wprowadzenie

8.2. Polskie organy regionalne i lokalne w procesie decyzyjnym Unii Europejskiej

8.2.1. Pozycja ustrojowa samorządu terytorialnego w Polsce

8.2.2. Współpraca między organami regionalnymi i lokalnymi a rządem

8.2.2.1. Rola Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego

8.2.3. Współpraca między organami regionalnymi i lokalnymi a parlamentem

8.2.4. Rola Komitetu Regionów w procesie decyzyjnym Unii Europejskiej

8.2.4.1. Udział przedstawicieli organów lokalnych i regionalnych w Komitecie Regionów

8.2.5. Lobbing polskich organów regionalnych i lokalnych w Unii Europejskiej. Przedstawicielstwa polskich regionów w Brukseli

8.3. Udział partnerów społecznych w zarządzaniu sprawami Unii Europejskiej

8.3.1. Regulacje dotyczące partnerów społecznych w Polsce

8.3.2. Możliwości udziału partnerów społecznych w procesie decyzyjnym Unii Europejskiej

8.3.2.1. Rola Trójstronnej Komisji do spraw Społeczno-Gospodarczych

8.3.2.2. Procedura wyłaniania polskich kandydatów do Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

9. Polska wobec Traktatu konstytucyjnego i Traktatu z Lizbony (Jan Barcz)

9.1. Wprowadzenie

9.2. Traktat z Nicei

9.3. Konwent Unii Europejskiej, Konferencja Międzyrządowa 2003/2004 i Traktat konstytucyjny

9.4. Procedura ratyfikacyjna Traktatu konstytucyjnego

9.5. Okres refleksji

9.6. Prace nad nowym traktatem rewizyjnym

9.7. Mandat Konferencji Międzyrządowej 2007

9.8. Okres prac Konferencji Międzyrządowej 2007

9.9. Procedura ratyfikacyjna Traktatu z Lizbony