Spis treści

Rozdział 1. Zagadnienia wprowadzające

1.1. Wprowadzenie

1.2. Podstawowe pojęcia

1.2.1. Umowa międzynarodowa a traktat

1.2.2. Pojęcie zastrzeżenia

1.2.3. Zastrzeżenia do traktatów bilateralnych

1.2.4. Zastrzeżenia a deklaracje interpretacyjne

1.2.5. Traktaty z dziedziny ochrony praw człowieka

1.2.5.1. Traktaty z dziedziny ochrony praw człowieka a klasyfikacje umów międzynarodowych

1.2.5.2. Traktaty przyjęte przed II wojną światową

1.2.5.3. Traktaty przyjęte na forum ONZ

1.2.5.4. Traktaty przyjęte na forum Rady Europy

1.2.5.5. Traktaty przyjęte na forum Organizacji Państw Amerykańskich

1.2.5.6. Traktaty przyjęte w ramach regionalnych organizacji afrykańskich

1.2.6. Specyfika traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka

1.2.6.1. Uwagi wstępne

1.2.6.2. Interpretacja

1.2.6.3. Wypowiedzenie

1.2.6.4. Sukcesja państw

1.3. Geneza i początki instytucji zastrzeżeń

1.3.1. Uwagi wstępne

1.3.2. Geneza instytucji zastrzeżeń

1.3.3. System tradycyjny – zasada jednomyślności.

1.3.3.1. Okres przed Ligą Narodów

1.3.3.2. Praktyka Ligi Narodów

1.3.3.3. Podstawy teoretyczne zasady jednomyślności i głosy krytyczne

1.3.4. Odejście od zasady jednomyślności – system panamerykański

1.3.5. Niedopuszczalność – zastrzeżenia a konwencje międzynarodowe przyjmowane na forum Międzynarodowej Organizacji Pracy

1.4. Początki ONZ i opinia doradcza MTS z 1951 roku

1.4.1. Praktyka sekretarza generalnego jako depozytariusza umów międzynarodowych i problem z zastrzeżeniami do Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 roku

1.4.2. Opinia doradcza MTS w sprawie zastrzeżeń do Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 roku

1.4.2.1. Zdania odrębne

1.4.2.2. Komentarze ówczesnej doktryny

1.4.3. KPM – pierwszy raport w sprawie zastrzeżeń z 1951 roku

1.4.4. Zastrzeżenia na forum ZO ONZ po opinii doradczej MTS i raporcie KPM z 1951 roku

1.5. Uwagi końcowe

Rozdział 2. Zastrzeżenia w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów

2.1. Wprowadzenie

2.2. Zastrzeżenia w pracach KPM nad projektem konwencji o prawie traktatów (l. 1952–1969)

2.2.1. Uwagi wstępne

2.2.2. Obrona integralności traktatów – Hersch Lauterpacht (1952–1954) oraz Gerald Fitzmaurice (1955–1960)

2.2.3. W stronę systemu elastycznego – Humphrey Waldock (1961–1968)

2.2.4. „Kompromis” w KPM – przyjęcie systemu elastycznego

2.3. Analiza art. 19–23 KWPT

2.3.1. Uwagi wstępne

2.3.2. Art. 19 – zgłaszanie zastrzeżeń

2.3.3. Art. 20 – przyjęcie i sprzeciw wobec zastrzeżeń

2.3.4. Art. 21 – skutki prawne zastrzeżeń oraz sprzeciwów wobec zastrzeżeń

2.3.5. Art. 22 – wycofanie zastrzeżeń oraz sprzeciwów wobec zastrzeżeń

2.3.6. Art. 23 – procedura dotycząca zastrzeżeń

2.4. Rekonstrukcja systemu opartego na KWPT

2.4.1. Uwagi ogólne

2.4.2. Podstawowe problemy teoretyczne ze stosowaniem systemu KWPT

2.4.2.1. Ponowne wprowadzenie tematu zastrzeżeń do prac KPM – 1993

2.4.2.2. Dopuszczalność zastrzeżeń czy oczekiwanie na sprzeciw (permissibility czy opposability)?

2.4.2.3. Uprzywilejowana pozycja państwa składającego zastrzeżenie? Zastrzeżenia a zasada wzajemności oraz równość państw

2.4.3. Zastrzeżenia do KWPT

2.5. Uwagi końcowe

Rozdział 3. Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka w praktyce

3.1. Wprowadzenie

3.2. Klauzule w sprawie zastrzeżeń zamieszczane w traktatach z dziedziny ochrony praw człowieka

3.2.1. Traktaty zawierające klauzulę zabraniającą składania zastrzeżeń

3.2.2. Traktaty dopuszczające określone zastrzeżenia

3.2.2.1. Traktaty przyjęte na forum ONZ

3.2.2.1.1. Konwencja dotycząca statusu uchodźców z 1951 roku oraz Protokół dotyczący statusu uchodźców z 1967 roku

3.2.2.1.2. Konwencja o prawach politycznych kobiet z 1953 roku

3.2.2.1.3. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej z 1965 roku

3.2.2.1.4. Zgodność z przedmiotem i celem traktatu – Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet z 1979 roku, Konwencja o prawach dziecka z 1989 roku, Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych z 2006 roku

3.2.2.1.5. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania z 1984 roku

3.2.2.1.6. Drugi protokół fakultatywny do MPPOiP w sprawie zniesienia kary śmierci z 1989 roku

3.2.2.2. Traktaty przyjęte na forum OPA

3.2.2.3. Art. 57 EKPC oraz klauzule w innych konwencjach RE

3.2.3. Traktaty niezawierające żadnego postanowienia dotyczącego zastrzeżeń

3.3. Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka w praktyce państw

3.3.1. Przyczyny składania zastrzeżeń do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka

3.3.2. Analiza praktyki państw

3.3.2.1. Kryterium podmiotowe

3.3.2.1.1. Świat islamu – na przykładzie Kuwejtu

3.3.2.1.2. Stany Zjednoczone

3.3.2.1.3. Praktyka Polski

3.3.2.1.3.1. Zastrzeżenia i deklaracje

3.3.2.1.3.2. Sprzeciwy Polski

3.3.2.1.3.3. Procedura krajowa

3.3.2.1.3.4. Ocena polskiej praktyki

3.3.2.2. Kryterium przedmiotowe

3.3.2.2.1. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet z 1979 roku

3.3.2.2.2. Amerykańska konwencja praw człowieka z 1969 roku

3.3.2.2.3. Protokół nr 1 do EKPC z 1952 roku

3.4. Uwagi końcowe

Rozdział 4. Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka w świetle praktyki organów kontrolujących ich przestrzeganie

4.1. Wprowadzenie

4.2. Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka

4.3. System EKPC

4.3.1. Uwagi wstępne

4.3.2. Rekonstrukcja stanowiska organów kontrolnych

4.3.3. Podsumowanie

4.4. Komitet Praw Człowieka ONZ

4.4.1. Uwagi wstępne

4.4.2. Komentarz ogólny nr 24

4.4.2.1. Reakcja państw i doktryny

4.4.3. Zastrzeżenia a rozpatrywanie sprawozdań państw

4.4.4. Zastrzeżenia w zawiadomieniach indywidualnych

4.4.5. Podsumowanie

4.5. Pozostałe organy kontrolne

4.5.1. Inne Komitety ONZ-owskie

4.5.2. System Afrykańskiej karty praw człowieka i ludów z 1981 roku

4.6. Uwagi końcowe

Rozdział 5. Specjalny system zastrzeżeń do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka

5.1. Wprowadzenie

5.2. Możliwość odstąpienia od systemu KWPT

5.2.1. Uzasadnienia formalne

5.2.1.1. Nieretroaktywność – art. 4 KWPT

5.2.1.2. System z KWPT a prawo zwyczajowe

5.2.1.3. Czy KWPT uznaje specyfikę traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka – uwagi wokół art. 60 ust. 5 KWPT

5.2.2. Uzasadnienia teleologiczne

5.2.2.1. Problemy ze stosowaniem systemu KWPT

5.2.2.2. System KWPT a specyfika traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka

5.2.3. Wyłaniające się prawo zwyczajowe?

5.3. System in statu nascendi – rekonstrukcja specjalnego systemu dla traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka

5.3.1. Rola i kompetencja organów kontrolnych

5.3.2. Znaczenie sprzeciwów państw-stron – system dwustopniowego oceniania dopuszczalności?

5.3.3. Zakaz zastrzeżeń ogólnych

5.3.4. Inne ograniczenie materialne zgłaszanych zastrzeżeń – zgodność z przedmiotem i celem traktatu?

5.3.5. Zastrzeżenia a normy ius cogens, normy odzwierciedlające prawo zwyczajowe oraz klauzule derogacyjne

5.3.6. Skutek uznania zastrzeżenia za niedopuszczalne

5.4. Specjalny system zastrzeżeń do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka a stanowisko KPM

5.4.1. Uwagi wstępne

5.4.2. Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka w drugim raporcie Alaina Pelleta z 1996 roku

5.4.3. Dyskusja nad raportem z 1996 roku – forum KPM oraz VI Komitet ZO ONZ

5.4.4. Traktaty z dziedziny ochrony praw człowieka w dalszych pracach KPM nad zastrzeżeniami i wytyczne dla praktyki (Guide to Practice) z 2011 roku

5.4.5. Podsumowanie

5.5. Potencjał KWPT jako możliwa odpowiedź na zachowawcze stanowisko KPM